حاج میرزا حسن شیرازی فسایی نویسنده فارسنامه ناصری شاعر شهرستان فسا

حاج میرزا حسن شیرازی فسایی ملقب به حکیم باشی سال 1237 ه.ق در شهر فسا متولد شد.سه ماه پیش از تولدش پدر و چندی بعد مادرش را از دست داد و تا ده سالگی تحت سرپرستی مادربزرگ و سپس برادر ارشد خود کسب علم و ادب کرد.کتاب "فارسنامه ناصری" که به قول اعتماد السلطنه در کتاب مآثر الآثار از اعتماد الدوله ،الحق اثری جلل و تاریخی عظیم می باشد در دو گفتار تکمیل شده که گفتار اول در احوال پادشاهان و فرمانروایان و قسمت دوم در بیان صفحه ی فارس از شهر شیراز،علما و شعرا ،اعیان و بقاع و بساطین و بلوکات و ایالات و کوه ها و چشمه های فارس است.

فارسنامه در سال 1367 شمسی نیز به وسیله انتشارات امیرکبیر تهران در دو مجلد به همت دکتر منصور رستگار فسایی به چاپ رسید که کتاب سال جمهوری اسلامی نیز شناخته شد.

میرزا حسن فسایی علاوه بر فارسنامه دارای سه اثر دیگر است:

1-تفسیر حسن                     2-تحفه احتشامی                                      3-نقشه مملکت فارس

سر انجام این بزرگ مرد در سال 1316 ه.ق در 79 سالگی در شیراز درگذشت و در جوار قبر جد بزرگوارش بانی و واقف مدرسه ی منصوریه در همین مدرسه به خاک سپرده شد.روانش شاد باد.

دو نمونه شعر از ایشان در وصف شیراز و فسا

 

قطعه ای در قالب مثنوی در وصف شیراز

 

فارس را ،شیراز چون شیرازه است                                              وصف او بی حد و بی اندازه است

وصف او را من نتانم آورم                                                      هر چه آرم، باز گویک قاصرم

در تموزش، دم به دم باد شمال                                                 می وزد،گرما شود ز او پایمال

در زمستانش سراسر چون بهار                                             یخ نبندد جز سه روزی یا چهار

برف اگر بارد نماند هیچ گاه                                                فرّ خورشیدی کند آن را تباه

چون در او سرما و گرما پا نهشت                                         گشت مرداد و دی اش، اردیبهشت

درد و رنج مبرمی در او مبین                                              پس بگو او را بهشت دومین

سرخ رو با زرد رو از درد و رنج                                       گر کسی باشد ،بود نار و ترنج

باشد ار کس داغ بر دل، لاله است                                       ور کسی لب را گزد تبخاله است

نیست کس گریان،مگر ابر بهار                                          ور کسی افغان کند باشد هَزار

گر بجوشد کس، بود خم شراب                                         ور خروشد کس بود چنگ و رباب

 

شعر ایشان درباره فسای آن روز:

 

حدائقش زده پهلو به هشت باغ بهشت                                  ز گونه گون فواکه، ز گونه گونه ثمار

ز هر نهال برومندش آشکار ترنج                                        بسان گوی زنخ بر فراز قامت یار

نهال، گوی زر آورده بار، از نارنج                                       حدیقه کرده روان جوی سیم از انهار

نسیم او،همه دلکش تر از نسیم بهشت                                   هوای او همه خرم تر از هوای بهار

ز لاله هر دمن اوست کوهی از یاقوت                                 ز سبزه هر چمن اوست کانی از زنگار

ز بسکه زمزمه سار خیزد از هامون                                  ز بس که قهقهه کبک آید از کهسار

فضای دشت پر از صوت های موسیقی                             هوای کوه پر از لحن های موسیقار

 

 

محمد کریم حامد فسایی صاحبدلی از شهرستان فسا

محمد کریم پوردادیان مشهور و معروف به  "حامد فسایی" در سال 1280 شمسی در فسا دیده به جهان گشود.سراینده کتاب شعری به نام "عشقنامه"(که در حدود 15000 بیت است) می باشد.وی صاحب کتاب دیگری به نام "هوس نامه" است که حاوی اشعار اوست.او پیرو طریقت نعمت الهی و در بازار فسا به شغل خرازی اشتغال داشته است.گرچه او در سال 1368 شمسی دار فانی را وداع گفته اما غزل های عرفانی و اجتماعی او همیشه زنده و پر طنین بر زبان عارفان و صاحبدلان جاریست.

اشعار زیر از اوست:

ای آنکه به غیر از تو تمنای کسم نیست                                   در دل بجز از دیدن صُنعت هوسم نیست

هر دم نفسی می زنم و می روم از خود                                      جز شاهد رویت به میان نفسم نیست

مرغ دلم از خانه تن گشته گریزان                                           گوید بخدا هیچ هوای قفسم نیست

گفتم به دل خون شده بگریز به کویش                                       فریاد برآرد که به او دسترسم نیست

جنگی است میان من و دل در پی عشقت                                 بنگر که بجز لشکر غم پیش و پسم نیست

کاری بکن آخر که کنی دفع خمارم                                       گر جمله جهان باده شود باز بسم نیست

در وصف گل ای باد صبا خوبطرب باش                              من بلبل گلزارم و جز خار و خسم نیست

ای محتسب امشب دلم از درد تو برهان                              جز قوّت و نیروی تو میر عسسم نیست

با من سخن از عشق بگو تا که بگویم                                در دل بجز از نای تو بانگ جرسم نیست

"حامد"بنما درد دل خویش به جانان                                 گو بر در این خانه بجز ملتسمم نیست

 

غلامحسین موسی زاده شاعر اندیشه از شهرستان فسا

غلامحسین موسی زاده ادیبی است هنرمند که در نور ستاره ها غرق می شود و در نسیم شامگاه با کلامی سبز و قاطع،مهربانی را به دل های مشتاق هدیه می دهد.

غلامحسین موسی زاده متخلص به "اندیشه" در سال 1327 در شهرستان فسا متولد شد.سرودن شعر را از سالهای آخر دبیرستان 1346 آغاز کرد.او که کارمند بازنشسته سازمان آب فارس بوده تا کنون با روزنانه ها و مجلات و انجمن های ادبی مختلف همکاری داشته و سال ها عضو هیئت امنای انجمن شعر و ادب شهرستان فسا می باشد.

مجموعه ی "ابری دل" که در سال 1384 به وسیله انتشارارات صباگستر فسا به چپ رسیده است از ایشان است.

مدد نما ای عشق       

همیشه مایه ی ویرانی دلم این بود                                   که حکم چرخ خطا بود و چاره تمکین بود

به یک نگاه نظر می کنم به رفته ی عمر                          به سال های سیاهی که سرد و غمگین بود

ز استغاثه نشد مستجاب آمدنت                                              اگرچه دیده پر اشک ما خدابین بود

بیا که بی تو نگردد به کام ما این چرخ                                      همیشه گردش ایام بر سر کین بود

قماربازم و با باخت الفتی دارم                                                 که بُرد در یَد مردمان بی دین بود

تو در قنار قیامت مدد نما ای عشق                                     مرا که باختنِ هست و نیست، آیین بود

بده به وادی محشر تو خال بالا را                                            که خال بازی دنیا همیشه پایین بود

محمد تقي كامگار فسايي شاعر مرثیه ها از شهرستان فسا

محمد تقی کامگار فسایی سال 1304 شمسی در فسا زاده شد و سلسله نسبش به ملوک شبانکاره می رسد.تا کلاس هفتم آن زمان در فسا درس خواند و در سال 1315 گواهی ششم ابتدایی را از دبستان روزبهان گرفت. سپس به شیراز رفت و گواهی نامه سوم و چهارم متوسطه ی خود را از دبیرستان شاهپور دریافت نمود.سال پنجم متوسطه خود را به عنوان شاگردی از شاگردان مرحوم دکتر حمیدی شیرازی که بدان فخر می کند گذراند.به علت فوت پدر و همچنین ازدواج درس را رها کرده و در مزرعه موروثی به کار زراعت پرداخت.در سال 1330 از دانشکده علوم دانشگاه تهران در رشته فیزیک موفق به اخذ درجه لیسانس شد. و در دبیرستان های تهران کار تدریس را آغاز کرد، به مدت نه سال هم در دانشکده افسری ،مکانیک آنالتیک و نیدریک و پنج سال هم در تیپ تعلیمات نیروی هوایی فیزیک و مکانیک تدریس نمود و سرانجام پس از سی سال خدمت به افتخار بازنشستگی نایل آمد.در سرودن شعر صاحب قریحه است و بیشتر شعرهای خود را در رثای همسرش سروده است و کتاب "یادگار عمر" اولین اثر چاپ شده ایشان است.

نمونه ای از کارهای ایشان

روز نوروز است یار گل عذار من کجاست                               در چمن یاران همه جمعند یار من کجاست

دل پر از شادی دهان پر  خنده بود                                 یا رب آن شادی کجا سیمین عذار من کجاست

رفت و از من برد آرام و قرار                                              صبر و تابم رفت از کف آن قرار من کجاست

اندُهم  یار است و بار غم چو کوهی بر دلم                    رفت از دل شور و شادی غم گسار من کجاست

زندگی مان بود شور عشق با صدها امید                                 نیست امیدی دگر امیدوار من کجاست

روز نوروزم شب تار است بی دیدار او                                   با که باید گفت کو آن گل عذار من کجاست

"سن خوزه کالیفرنیا ؛آوریل 1988"

 

محرق الحكيم الفسوي يادآور فردوسی بزرگ شاعر شهرستان فسا

محرق الحکیم شاعر توانا و برجسته لحظات که استحکام و قدرت کلامش حماسه دیگری را ترسیم نموده و در زاویه ای بس نزدیک یادآور شیرین گفتاری ها و سخن آفرینی های بزرگ توس ابوالقاسم فردوسی است در شهرستان فسا پا به عرصه حیات گذاشت.اگرچه از سال تولد و میزان تحصیلات وی اطلاع چندانی در دست نیست از لطافت کلک و استوارسی کلامش می توان دریافت که شاهنامه فردوسی را خوب هضم کرده و در شیوه نگارش و نظم استادانه خوشه چین حکیم توس است.تنها اثر به جا مانده از او کتاب منظوم منتشر نشده ای در بحر متقارب مثمن محذوف(فعولن فعولن فعولن فعل) که وزن رزمی و حماسی شاهنامه فردوسی است به نام "ظفرنامه" موجود است که به همت جناب آقای ایاز بانیانی نویسنده کتاب "خاطرات و واقعات" از روی نسخه اصلی تصویربرداری و به صورت کتابچه ای صحافی شده در کتابخانه شخصی ایشان حفظ و نگهداری می شود.این کتاب در موضوع جنگ ابوالفتح خان است که در فسا اتفاق افتاده و منتهی به شکست سلطان ابوالفتح خان و اسارت عده ای از سربازان او می گردد.

"فردوسی از نامی ترین شاعران فارسی زبان ایرانی است که در ایران و جهان آوازه یافته است.در زمان سلاطین ساسانی داستان ها و تاریخ ها به زبان پهلوی گردآوری گردیده بود و از مهمترین این منابع ارزشمند خدای نامه بود که بعدها شاهنامه نامیده شد و در حقیقت باید آن را تاریخ ایرانیان به شمار آورد.با شروع خلافت بنی عباس در سال 656 ه  ابن مقفع که اینک مردی مسلمان، دانشمند و مسلط به زبان عربی گردیده بود ، خدای نامه را از زبان پهلوی به زبان عربی ترجمه کرد.در نیمه ی سده ی چهارم هجری ابومنصور محمد ابن رزاق طوسی از امیران دوره سامانی در خراسان دقیقی را مأمور ساخت تا شاهنامه را به نظم در آورد اما اجل به دقیقی مهلت نداد و قرعه ی فال به فردوسی طوسی افتاد.تأثیر شاهنامه بر دوره های تاریخی ایران بسیار بوده است و از آنجا که قالب حماسی در ادبیات عربی جایگاهی نداشت این حماسه پردازی تاریخی اسطوره ای  مورد توجه ادبیات جهانی قرار گرفته است و ادبیات عربی نیز بارها در پی ایجاد الگوهای مشابه شاهنامه در ادبیات بومی عربی برآمده است.اما آنچه مورد توجه است توجه به الگوبرداری های مشابه در ادبیات بومی است که به حق می توان این نوع ادبی را نمودار نمادی از روحیه مقاومت ایرانیان نامگذاری کرد."

قسمتی از سروده این شاعر

به نام فروزنده ماه و مهر                                                             ز قدرت فرازنده ی نه سپهر

برآرنده ی سطح عرش برین                                                       گذارنده ی هفت فرش زمین

ملیک جهان خالق انس و جان                                                     روان بخش و رونق ده جسم و جان

توانا و خلّاق ظلمات و نور                                                        هم آگاه و دانا به ذات الصدور

ظفربخش شاهان روشن روان                                                  به خاک افکن پشت کج رهروان

خطاپوش و آگه ز سِرّ ضمیر                                                      اِلهٌ عَلی کُلِّ شیءٍ قَدیر

هویدا و پنهان همه آن بُوَد                                                     چه بسیار پیدا و پنهان بود

همه هست او، غیر او نیست کس                                          همه حرف توحید این است و بس

نبرده خرد پی به اسرار حق                                               بود عاجز از درک او ماخلق

درّ معرفت شاه لولاک سُفت                                              که در حق او ماعرفناک گفت

 

حرکت سپاه به سمت فسا بعد از فتح سروستان

پس از فتح از آن جایگه آن سپاه                                        نهادند رو همچو صرصر به راه

چو شیر عرین و چو پیل دمان                                       سپاهی همی شد به تندی روان

رسید آن سپه چون دو روزی گذشت                                به خاک فسا آن بهین سبز دشت

مکانی بدیدند بس دلنشین                                          خوش و سبز و خرم چو خلد برین

نسیم خوشش چون هوای بهشت                                  گلستانش همچون فضای بهشت

درختش همه کاج و شمشاد و سرو                              طیورش همه عندلیب و تذرو

سرا گلبنش رشک باغ جنان                                    سراسر پر از لاله و ضیمران

چو کوثر بسی خوشگوار آب او                              همه توده خاک او مشکبو

سپهدار باری چو دید آن دیار                                سپه را در آنجا در افکند بار

سپس بزم و عشرت بیاراستند                             می و ساقی ماه رو خواستند